COP31: Live vanuit Antayla

De klimaattop COP31 nadert zijn ontknoping, maar de onderhandelingen over een snelle uitstap uit fossiele brandstoffen en broodnodige klimaatfinanciering lopen stroef. Vanuit Turkije maakt Kiki Berkers, beleidsmedewerker klimaat bij 11.11.11 en beleidscoördinator bij de Klimaatcoalitie, de balans op.

Elke klimaattop heeft een andere focus. Wat staat er dit jaar op het spel?

Dit moest de COP van de uitvoering worden. De wereld stevent af op een opwarming van meer dan 1,5 °C, en volgens wetenschappers is het resterende “koolstofbudget” voor die grens binnen vier jaar op. Er moeten dus twee dingen gebeuren: sneller weg van steenkool, olie en gas, en geld op tafel leggen zodat armere landen die overstap ook kunnen maken en zich kunnen beschermen tegen de gevolgen van de klimaatcrisis. Lukt dat niet, dan staat ook het vertrouwen op het spel dat internationale beloftes nog iets betekenen. Officieel sluit de top vrijdag, en nog veel ligt open.

Hoe lopen de onderhandelingen over de fameuze slottekst?

Moeizaam. Rond fossiele brandstoffen blijven olieproducerende landen elke sterke afspraak tegenhouden. Het voorzitterschap probeerde daarom een andere weg: een doel om tegen 2035 35% van onze energie uit elektriciteit te halen. Maar ook daarover is er discussie, onder meer over de vraag of die elektriciteit dan wel uit hernieuwbare bronnen moet komen – voor het klimaat nochtans een no-brainer.

Tegelijk duiken technieken op om CO2 op te vangen en op te slaan, zoals CCS. Nu het overschrijden van 1,5 °C steeds waarschijnlijker wordt, groeit het risico dat zulke technieken worden voorgesteld als alternatief voor de afbouw van fossiele brandstoffen. Ze zijn duur, nog niet op grote schaal bewezen, en mogen geen excuus worden om de uitstap uit te stellen.

Het grootste struikelblok is geld. Rijke landen vragen meer ambitie, maar willen geen nieuw geld op tafel leggen, en besparen zelfs op ontwikkelingssamenwerking en klimaatsteun. Vooral de steun voor klimaatadaptatie schiet tekort, bijvoorbeeld om landbouw bestand te maken tegen droogte of te beschermen tegen overstromingen. Vorig jaar werd beloofd dat geld te verdrievoudigen, maar niemand weet ten opzichte van welk bedrag. Het is alsof je een cheque uitschrijft, maar het bedrag openlaat. De EU, Japan en Zwitserland verzetten zich zo tegen een duidelijke afspraak, en de EU kreeg daarvoor eerder deze week de “Fossil of the Day” van het Climate Action Network.

Maandag verscheen een eerste ontwerp van de slottekst. Hoe evalueer je die?

Er stonden enkele goede dingen in: een oproep om sneller af te stappen van fossiele brandstoffen, bezorgdheid over het overschrijden van 1,5 °C, en een verdrievoudiging van de steun voor adaptatie tot minstens 120 miljard dollar per jaar. Maar de tekst was ook een allegaartje van wensen. Een nieuwe versie wordt verwacht.

Voor ons moeten er minstens drie dingen in staan: een duidelijke uitstap uit fossiele brandstoffen, elektrificatie op basis van hernieuwbare energie, en minstens 120 miljard dollar voor aanpassing aan de klimaatverandering, in de vorm van giften. Want ambitie zonder geld blijft bij woorden.

Vorig jaar beloofde Brazilië, dat toen de klimaattop organiseerde, een “roadmap” uit te werken om wereldwijd uit fossiele brandstoffen te stappen. Die werd intussen voorgesteld. Wat zijn de volgende stappen?

De roadmap is geen bindende afspraak, maar een gids die landen helpt in kaart te brengen hoe afhankelijk ze zijn van fossiele brandstoffen en hoe ze daarvan los kunnen komen. Alleen: in het eerste ontwerp van de slottekst kreeg die roadmap geen vervolg. Zonder politieke erkenning dreigt hij in een schuif te belanden. Dat moet in de volgende versie rechtgezet worden.

Ook België is aanwezig. Welke rol kan ons land spelen?

Minister Crucke, federaal bevoegd voor klimaat, en Vlaams minister Depraetere, die België in het Europese overleg vertegenwoordigt, kunnen wegen op de Europese positie. Vooral op financiering zit Europa vast, en net daar kan België het verschil maken.

Maar België moet ook thuis zijn huiswerk maken. Duitsland, Nederland en Frankrijk hebben al een plan om uit fossiele brandstoffen te stappen. België niet. Daarom vragen we een Belgisch uitfaseringsplan tegen 2027, uitgewerkt met de gewesten, het middenveld en de vakbonden. Deze week overhandigden Amnesty International en 11.11.11 daarvoor een petitie met meer dan 18.000 handtekeningen.

Ook de Belgische klimaatsteun aan armere landen moet omhoog. Die daalde vorig jaar met een vijfde. De nieuwe Belgische bijdragen aan internationale klimaatfondsen zijn welkom, maar voor een eerlijke bijdrage is minstens drie keer zoveel nodig.

Tot slot: hoe traag het ook gaat, de klimaattop blijft de enige plek waar ook de landen die het hardst getroffen worden mee aan tafel zitten. Dat proces moeten we versterken, niet uithollen.


Met dank aan Maud Buytaert – beleidsmedewerker Klimaat bij Bond Beter Leefmilieu

Maak deel uit van de verandering


Steun ons

Wil je ons helpen de klimaatbeweging vooruit te stuwen?
Elke gift maakt mee het verschil.

Nieuwsbrief