Brussels Gewest belooft permanent monument voor klimaatslachtoffers
Brussels staatssecretaris Ans Persoons, bevoegd voor Klimaat en stadsvernieuwing, beloofde vanmiddag dat er een permanent monument komt om de slachtoffers van de klimaatcrisis wereldwijd te herdenken in de buurt van de Europese wijk. Ze maakte die belofte tijdens een ceremonie op 15 juli, uitgeroepen tot Europese herdenkingsdag voor alle slachtoffers van de wereldwijde klimaatcrisis. Een coalitie van middenveldsorganisaties en klimaatbewegingen organiseerde een herdenking voor de slachtoffers, nu de waterbom haar trieste vijfde verjaardag viert. In 2021 stierven bij verschillende overstromingen doorheen Europa minstens 243 mensen, waaronder minstens 41 Belgen rond Verviers en Pepinster.
Nabestaanden en overlevenden van recente Belgische klimaatrampen getuigden over de blijvende impact van de overstromingen van 2021 op hun dagelijkse leven. Landschapsarchitect Bas Smets, die vanuit persoonlijke overtuiging contact opnam om de klimaatactie te ondersteunen, presenteerde een prototype van wat later het permanente monument wordt. Activisten sloten de ceremonie af met een symbolische installatie van zandzakjes en reddingsvesten met een banner waarop “Words don’t stop floods” te lezen stond. Hiermee riepen ze de aanwezige politici op tot sterkere actie en meer structurele maatregelen om toekomstige klimaatrampen te voorkomen, terwijl ze de slachtoffers eren.
De banner en zandzakjes reisden al mee van een ceremonie die afgelopen vrijdag ook werd gehouden in samenwerking met Réseau Wallon de lutte contre la Pauvreté, het Waalse anti-armoede netwerk. Zij roepen samen met de inwoners van de geraakte gebieden in Verviers en Pepinster al langer op tot sterkere preventie- en aanpassingsmaatregelen tegenover deze klimaatcrisis.
Christine Mahy, algemeen secretaris van het Waalse anti-armoede netwerk getuigde: “Was de coronacrisis nodig, waren de overstromingen nodig, is de hittegolf nu nodig om te beseffen dat de klimaatcrisis en de gevolgen daarvan sociale crises zijn? Wie vandaag verzwakt wordt door slechte woonomstandigheden, beperkte scholing of gebrek aan werk, loopt morgen een veel groter risico om te sterven door een hittegolf of overstroming. Als we doorgaan met het nemen van maatregelen die mensen onder druk zetten en hen rechtmatig uitsluiten, maken we hen kwetsbaar voor de klimaatcrisis; we maken van hen potentiële slachtoffers, die zullen overlijden of wier leven onleefbaar zal worden.”
Crisis na crisis bewijst het opnieuw: dit is geen toeval, maar een gebrek aan slagkrachtig beleid
De ceremonie vond plaats in de Maalbeekdaltuin, vlakbij de Europese Commissie en kantoren van de Europese Raad, terwijl we in Europa een tweede hittegolf op rij beleven. De eerste hittegolf brak ongeziene hitterecords en zorgde alvast voor een oversterfte van 1747 in België, als onderdeel van het totaal geschatte oversterftes van minstens 14.000, waarmee het een van de dodelijkste klimaatrampen op het Europese continent ooit blijkt. Chrisitine Mahy, secretaris-generaal van het Waalse anti-armoede netwerk, hekelde al eerder het gebrek aan structurele politieke maatregelen tegenover de hittegolf voor kwetsbare bevolkingsgroepen, nu deze in cijfers zelfs dodelijker bleek dan de aanvang van de Covid-19 crisis, een zestal jaar geleden.
Landschapsarchitect Bas Smets zei: “De meeste monumenten worden pas opgericht wanneer een bepaalde gebeurtenis al is afgesloten of geschiedenis wordt, maar dit monument vestigt aandacht op een tragedie die tot op vandaag nog steeds plaatsvindt en ontwikkelt. We wilden de abstracte cijfers uit de grafieken over globale klimaatrampen en hun -slachtoffers vertalen in iets fysiek en tastbaar. Met het kunstwerk, dat bestaat uit gerecupereerde geologische lagen met respect voor hun omgeving, geven we een plek om te herinneren en samen te komen voor de slachtoffers van klimaatrampen gisteren, vandaag en morgen. Dit is geen statisch monument. Het kunstwerk verandert mee als levend archief: het neemt toe in lagen per jaar dat er geen actie wordt ondernomen en de klimaatcrisis zoals we die vandaag kennen blijft voortduren. Het monument werd ontworpen als een veilige plek in het hart van de stad voor herdenking, reflectie en ontmoeting”
Oprichter van ‘Climate Justice for Rosa’, Benjamin Van Bunderen Robberechts, zegt:
“Vijf jaar geleden, als veertienjarige, veranderde mijn leven voorgoed: het water verraste ons en ontnam Rosa haar jonge leven. Later kwam ik te weten dat meerdere wetenschappers ons al meer dan veertig jaar voordien waarschuwden voor exact dit soort scenario, terwijl de machthebbers doelbewust niets deden met die belangrijke informatie. Vandaag, nu de klimaatrampen over de hele wereld alleen maar toenemen in frequentie en intensiteit, hebben we geen excuses meer.Met dit monument dwingen we machthebbers, politici en beleidsmensen om de realiteit onder ogen te zien: terwijl we ervoor zorgen dat de slachtoffers nooit vergeten worden, herinneren we onze leiders aan hun ultieme verantwoordelijkheid: hun burgers beschermen.”
Geen woorden maar daden
Een monument ter herdenking, reflectie en verbinding is nodig. Maar het is geen structureel plan.
In de getroffen gebieden langs de Vesdervallei vordert de heropbouw slechts stapsgewijs. Vijf jaar na de ramp is er nog steeds geen politiek plan.
Dat plan mag zich niet beperken tot herstel. Het moet garanderen dat dit niet opnieuw gebeurt. En het moet verzekeren dat zij die alles zijn verloren, niet alleen worden gelaten in hun wederopbouw.
We danken federaal minister voor Klimaat, Jean-Luc Crucke, voor zijn aanwezigheid, evenals staatsecretaris Ans persoons en Veronika Hunt Safrankova als Brussels vertegenwoordiger van UN Environment Programme. Wij danken hun voor hun woorden op het podium gisteren. Daartegenover blijven we ons inzetten als middenveld voor een plan met concrete acties tegenover de klimaatverandering die vandaag overal ter wereld meer en meer mensenlevens eist.
Wij verwachten voortaan daden. Een ambitieus plan dat toekomstige rampen voorkomt en niemand achterlaat.
De slachtoffers van de klimaatcrisis verdienen meer dan een eerbetoon. Zij verdienen een plan.
De ceremonie was een initiatief van Climate Justice for Rosa, ondersteund door Oxfam België; Klimaatcoalitie, Réseau Wallon de Lutte contre la Pauvreté, Amnesty International en Greenpeace. Sinds 2023 is 15 juli erkend als EU herdenkingsdag voor de Slachtoffers van de Wereldwijde Klimaatcrisis, een datum die bewust samenvalt met de verjaardag van de Europese overstromingen van 2021.
Woordvoerders: Benjamin Van Bunderen Robberechts, organisator Climate Justice for Rosa: ora@pyvzngrwhfgvprsbeebfn.bet
Nadia Cornejo, vicevoorzitter Klimaatcoalitie (FR)- , apbearwb@terracrnpr.bet
Kiki Berkers, politieke woordvoerder Klimaatcoalitie (NL) Xvxv.Orexref@11.or
